1. nl / en
    bak
    basis voor
    actuele kunst
                  1. Future Vocabularies
                  2. Instituting Otherwise
                  3. Learning Laboratories
                  The Real Estate of Education
                  04.02.2017
                  symposium georganiseerd naar aanleiding van de tentoonstelling Learning Laboratories
                    Bron: Glendon P. Nimnicht & Arthur R. Partridge, Designs for Small High Schools (Greeley, Col.: Educational Planning Service, Colorado State College, 1962), p. 74./1
                  1. Naar aanleiding van de onderzoekstentoonstelling Learning Laboratories organiseert BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht het symposium The Real Estate of Education. Het symposium vindt plaats op zaterdag 4 februari 2017 van 10.00 uur tot 19.00 uur in de Blauwe Zaal van de Stadsschouwburg Utrecht in Utrecht (Lucasbolwerk 24). 

                    Het symposium The Real Estate of Education neemt het doel van de tentoonstelling als vertrekpunt, namelijk om ideeën over de toekomst van het onderwijs uit de periode rond 1970 te reconstrueren, en bestudeert cruciale problemen in de hedendaagse organisatie van kunsteducatie en het delen van kennis. In het licht van de huidige crises in het onderwijs en daarbuiten gaat het programma in op alternatieve pedagogische praktijken. Het symposium bestaat uit een keynote lezing van Tom Holert (Berlijn), paneldiscussies ontwikkeld en voorgezeten door schrijver en theoreticus Tom Vandeputte (Berlijn/Amsterdam) en kunstenaar en docent Annette Krauss (Utrecht/Wenen), en een slotlezing door kunsthistoricus en socioloog Pelin Tan (Mardin). 

                    Het eerste panel, voorgezeten door Vandeputte, neemt toonaangevende teksten over radicale pedagogie die rond 1970 zijn geschreven als uitgangspunt om te onderzoeken hoe pedagogische concepten en modellen van destijds relevant zijn voor hedendaagse problemen in onderwijspraktijken en politieke strijd. 

                    Het tweede panel wordt voorgezeten door Krauss en behandelt de kolonialiteit in gangbare hedendaagse ideeën over pedagogie. Het vraagt hoe deze ideeën geïnstitutionaliseerd worden door en vervlochten zijn met het modernistische onderwijsproject. Het panel onderzoekt daarnaast mogelijke alternatieve narratieven voor deze dominante onderwijspraktijken. 

                    De dag wordt afgerond met een lezing en afsluitende woorden van Tan, wiens onderzoeksprojecten in kunst, architectuur en urbanisme gericht zijn op de ruimtelijk-sociale zelforganisatie van onderwijs.

                    Deelnemers zijn uitgenodigd om na het symposium naar BAK te gaan waar de tentoonstelling Learning Laboratories tot 21.00 uur bezocht kan worden. De dag wordt afgesloten met een borrel bij de Stadsschouwburg Utrecht.

                    Deelname aan het symposium is gratis maar aanmelding is vereist.
                  2. programma

                    10.00–10.30 hrs. 
                    Registratie, Lunch Registratie, Koffie en Thee 

                    10.30–10.45 hrs.
                    Welkom door Maria Hlavajova (Artistiek Directeur van BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht) 

                    10.45–11.15 hrs.
                    Openings lezing door Tom Holert 

                    11.15–13.00 hrs.
                    Panel met Jakob Jakobsen, Wail Qasim en Caspar Heinemann, gemodereerd door Tom Vandeputte 

                    13.00–14.00 hrs.
                    Lunch (een eenvoudige lunch kan besteld worden bij binnenkomst) 

                    14.00–15.45 hrs.
                    Panel met Nancy Jouwe en Nana Adusei-Poku, gemodereerd door Annette Krauss 

                    15.45–16.15 hrs.
                    Koffiepauze 

                    16.15–17.00 hrs.
                    Aanvullende opmerkingen door Pelin Tan 

                    17.00–17.45 hrs.
                    Discussie gemodereerd door Matteo Lucchetti (Curator bij BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht) 

                    17.45–18.00 hrs.
                    Slotwoord door Tom Holert 

                    18.15–19.30 hrs.
                    Borrel op de locatie van het Symposium

                    De tentoonstelling Learning Laboratories kan bezocht woorden bij BAK (Lange Nieuwstraat 4) tot 21.00 uur.
                1. Future Vocabularies
                2. Instituting Otherwise
                Learning Laboratories
                03.12.2016–05.02.2017
                tentoonstelling ontwikkeld door Tom Holert
                BAK, Utrecht (NL)
                  Individuele lesprogramma’s op bandrecorder met hoofdtelefoons, open lesruimte, Granada Community School, Belvedere-Tiburon, Californië, foto: Rondal Partridge. Bron: Robert Propst, High School: The Process and the Place, red. Ruth Weinstock (New York: Educational Facilities Laboratories, 1972)./2
                1. Learning Laboratories: Architecture, Instructional Technology, and the Social Production of Pedagogical Space Around 1970 is een onderzoekstentoonstelling en symposium met als doel onderwijskundige verbeeldingen – de vroegere voorstellingen van de toekomst van het onderwijs – te reconstrueren door leerruimtes en kennisomgevingen uit de jaren zestig en zeventig te ontleden. In schril contrast met de huidige crisis in het onderwijs, gekenmerkt door opdeling en afbakening, extreme bezuinigingen en commodificatie, neoliberaal managerisme en een ‘resultaat’-gerichte fetisjering van meetbaarheid, leidden de architectuurprogramma’s en het onderwijskundig onderzoek rond 1970 tot een aantal experimentele bouwprincipes en pedagogische idealen zoals de ‘scholengemeenschap’, de ‘openplanschool’ en de ‘school zonder muren’.

                  Door middel van een selectie casestudy’s van onderwijsarchitectuur en leertechnologieën uit de periode verkent Learning Laboratories de experimentele belichamingen van verschillende ruimtelijk-pedagogische ideologieën en geeft het een blik op de ontwikkelingen in het ontwerp, de politiek en de psychologie van het onderwijs. Op meerdere manieren blikt de tentoonstelling terug op de antwoorden die met en in het onderwijs zijn geboden op de economische en demografische realiteiten van de naoorlogse generatie. Het biedt diverse lezingen op de nauw verbonden niveaus van (geo)politiek, planologie, onderwijskunde, leertechnologie en architectuur, waarmee het een hulpbron vormt voor de huidige precaire situatie en mogelijkheden toont om anders te leren.

                  De casestudy’s betreffen onder meer: de Laborschule en de Oberstufen-Kolleg in Bielefeld, beide gebaseerd op het concept van de ‘ontschoolde school’ (onderzoek voorbereid door Gregor Harbusch); televisueel onderwijs, ook bekend als ‘tele-leren’, ontwikkeld in Ivoorkust met als doel de landelijke bevolking in het onderwijssysteem te betrekken; de extraterritoriale ‘pilotscholen’ en nomadische scholen die door guerrillastrijders in Guinee-Bissau tijdens de antikoloniale oorlogen door de Bevrijde Zones werden vervoerd, hier gepresenteerd door Filipa César en Sónia Vaz Borges. Middels fotografie, video en geschreven materiaal worden ook leerprocessen, technologieën en voorzieningen uit verschillende landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Cuba onderzocht in de werken van: Hartmut Bitomsky en Harun Farocki; Darcy Lange; Wendelien van Oldenborgh; en Florian Zeyfang, Alexander Schmoeger en Lisa Schmidt-Colinet. Tussen 1960 en 1980 gepubliceerde tijdschriften, boeken en handleidingen, inclusief rapporten van Educational Facilities Laboratories (Onderwijsvoorzieningen Laboratoria), Schulbauinstitut der Länder (Federaal Instituut voor Scholenbouw) en het Informatiecentrum voor Scholenbouw, vormen een uitgebreide bibliotheek die het onderzoeksmateriaal van de tentoonstelling ontsluit.

                  Learning Laboratories is ontwikkeld door de in Berlijn gevestigde curator en schrijver Tom Holert en wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van de Gemeente Utrecht en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De tentoonstelling is ontworpen door Kooperative für Darstellungspolitik, Berlijn en is gerealiseerd in samenwerking met Haus der Kulturen der Welt, Berlijn en het Harun Farocki Institut, Berlijn.

                  02.12.2016, 17.00–19.00 uur
                  Opening

                  04.02.2017
                  Symposium (toegang is gratis maar registratie is nodig)
                  The Real Estate of Education
              1. Future Vocabularies
              Instituting Otherwise
              2016
                1. Binnen het kader van het veelzijdige langetermijnproject voor onderzoek, educatie, tentoonstellingen en publicaties Future Vocabularies, wordt het programma van BAK in 2016 vormgegeven vanuit de notie van Instituting Otherwise. Dit traject is ingegeven door de wens om openlijk het ideaal van een institutionele vernieuwing te bediscussiëren die de werking van infrastructuur in het algemeen, en die van de kunst in het bijzonder, op één lijn brengt met de zich snel ontwikkelende wereld die bedolven wordt onder een reeks gelijktijdige crises (o.a. politiek, maatschappelijk, ecologisch, militair, cultureel, esthetisch). Het onderzoek en de discursieve projecten, tentoonstellingen, publicaties en educatie van BAK zijn dan ook gericht op de volgende maatschappelijk, politiek en cultureel relevante onderwerpen: mogelijke alternatieven voor de staat; de manieren waarop leren georganiseerd wordt; en de vraagstukken rondom taal die de infrastructuur van collectiviteit en solidariteit dicteren en daarmee nieuwe mogelijkheden oproepen om de noties van “het publieke” en potentiële publieksgroepen terug te eisen.

                  In de loop van 2016 organiseert BAK in dit kader drie tentoonstellingen en een reeks discursieve sessies onder de titel Instituting for the Contemporary, in de aanloop naar de publicatie van een gelijknamige BAK Critical Reader. Parallel hieraan ontwikkelt Learning Place, het educatieve platform voor kunst en politiek van BAK, zich gedurende het jaar als voortzetting van de structurele samenwerking van BAK met MAHKU (MA-programma van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht) en MAR (Master of Artistic Research, Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten/KABK, Den Haag).

                  Het institutionele werk van BAK is gestoeld op hechte samenwerkingsverbanden, zowel binnen Utrecht als transnationaal. Vanuit deze gedachte neemt BAK mede het initiatief om een belangrijk, transnationaal project te realiseren. New World Summit #6 — de zesde editie van een publieke bijeenkomst op initiatief van de door de Nederlandse kunstenaar Jonas Staal opgerichte artistieke en politieke organisatie — vindt in januari 2016 plaats in Utrecht en is de uitkomst van de samenwerking tussen een Utrechts consortium bestaand uit BAK, de Universiteit Utrecht en het Centraal Museum.

                  Daarnaast brengt BAK binnen de reeks BAK Critical Readers in Artists' Practice een publicatie uit over Marion von Osten, een van de meest invloedrijke kunstenaars en cultuurmakers sinds de jaren '80 van de vorige eeuw. Onder de titel Once We Were Artists brengt dit werk de kwalitatieve veranderingen in artistieke praktijken in kaart tegen het licht van maatschappelijke veranderingen in de afgelopen veertig jaar. 

              1. Onderzoek
              2. Onderzoeksroutes
              Future Vocabularies
              2014–2017
              langetermijn traject gericht op onderzoeken van en voorstellen voor het conceptuele begrippenkader van de kunst
                1. Future Vocabularies is een veelzijdig langetermijnproject voor onderzoek, educatie, tentoonstellingen en publicaties, door middel waarvan het programma van BAK zich in de loop van 2014-2016 zal ontvouwen. Future Vocabularies komt voort uit (de slotfase van) het meest veelomvattende project van BAK, FORMER WEST (2008-2015), en wordt er tegelijkertijd parallel aan ontwikkeld.

                  Het project neemt de overgangsperiode waarin wij ons allen bevinden als uitgangspunt: een ingewikkeld moment van afscheid van het moderne, onder druk van nieuwe contemporaine werkelijkheden. Onze tijd wordt tegenwoordig weliswaar omschreven als een periode van meervoudige crises – politiek, maatschappelijk, op het gebied van het milieu, militair, esthetisch, en anderszins – maar in feite kan deze periode worden begrepen als een interval tussen twee historische tijdvakken; een interregnum (Antonio Gramsci), bij wijze van spreken, wanneer het ene tijdperk ten einde is gelopen voordat het nieuwe begonnen is. In onze tijd lijken de omtrekken van de toekomst binnen handbereik, of zelfs al tastbaar, maar ze zijn nog niet zijn bevestigd en lijken daarmee te ontsnappen aan enige zinvolle synthese. Hoe kan kunst, met haar verbeeldingskracht en vermogen tot het smeden van verbindingen met andere terreinen van denken en handelen – terreinen als die van politiek, ecologie, economie en esthetiek – , ons dan voorzien van de middelen om te kunnen bevatten wat er nog gaat komen? Hoe kunnen we ons de toekomstige wereld inbeelden, en haar daarmee mogelijk vormgeven?

                  Future Vocabularies wordt ingezet met een verkenning van een jaar, ingegeven door een openingslemma over overleven, oftewel survival. Om een lijn te kunnen trekken van het verleden van BAK naar de nog voortdurende projecten, is deze beginstap in de reeks ontwikkeld in samenspraak met kunstenaars, academici en activisten uit onze diversiteit aan langlopende samenwerkingen. Er worden propositionele onderzoeksvoorstellen geopperd voor manieren om – met en middels kunst – na te denken over een aantal van de meest urgente kwesties die ons heden bepalen: de basisbehoeften van vluchtelingen, de duurzaamheid van de planeet, en de toekomst van (institutionele) infrastructuren. Vanaf 2015 zal het project zich ontwikkelen als een opeenvolging van vier semesters, die tot leven gebracht worden in overleg met zogeheten research fellows. Deze kunstenaars, academici en activisten vergezellen BAK in het gezamenlijk opstellen van de agenda’s voor de semesters. Thema’s die voor toekomstige artistieke, intellectuele en activistische verkenningstochten zijn gemarkeerd in het conceptuele lexicon, zijn the posthuman en degrowth.

                  De vorige, huidige en aanstaande Research Fellows van BAK zijn Aernout MikJonas Staal, Rosi Braidotti, Simon Sheikh en Boris Buden.

                  1. past

                      1. Future Vocabularies
                      Instituting Otherwise
                      2016
                      1. Future Vocabularies
                      Human-Inhuman-Posthuman
                      2015
                      1. Future Vocabularies
                      Future Collections
                      2014–2016
                      1. Future Vocabularies
                      Survival
                      2014
              1. Onderzoek
              Onderzoeksroutes
              1. current

                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Future Vocabularies
                  2014–2017
              2. past

                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  New World Academy
                  2013–2016
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Call the Witness
                  2011
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  FORMER WEST
                  2008–2016
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Postsecularism
                  2007–2009
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Citizens and Subjects
                  2007
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Research in Residence
                  2006–2015
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Concerning “Knowledge Production” (Practices in Contemporary Art)
                  2006
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Concerning War
                  2005
                  1. Onderzoek
                  2. Onderzoeksroutes
                  Who if not we…? 7 episodes on (ex)changing Europe
                  2004–2005